Karadeniz Araştırmaları • Bahar 2011 • Sayı 29 • 23-41
ERMENİ DEVLET TERÖRÜNÜN ESERİ:
26 ŞUBAT 1992 HOCALI SOYKIRIMI ÜZERİNE
Beşir Mustafayev*
Özet
26 Şubat 1992 tarihinde yüzyılın en büyük faciası, Hocalı soykırımı yaşanmıştır.
Şehir Ermeniler tarafından yerle bir edilmiş, yüzlerce masum insan
katledilmiştir. Ermeniler, Ruslar ile birlikte 1905–1918 yılındaki olayların benzerini
bu sefer Hocalı’da gerçekleştirmişlerdir. Hocalı, Azerbaycan’ın Dağlık
Karabağ Bölgesindeki önemli bir yerleşim merkezidir. Ağdam, Şuşa, Hankendi,
Askeran yolları üzerinde yer alan ve Karabağ için önemli stratejik konuma sahip
bir yerdir. Hocalı sadece bir ilçe değil, asırlarca Türk Tarihinin ve Türk Kültürünün
hayat bulduğu bir yerdir. Katliamdan önceki nüfusu 7 binden fazla idi.
Bazı kaynaklarda bu rakam 10 bin olarak bilinmektedir. Bu bölgede Azeri
Türklerinin yanı sıra, Ahıska Türkleri de yaşamakta idi. Hocalı’da Ermenilerin
yaptıkları normal savaş koşulları ile anlatılamaz. Çünkü bu Müslüman Türk’e
karşı düpedüz bir soykırım idi. Nitekim aşırı Ermeni milliyetçileri bunu 1915
yılının intikamı ve eski Sovyet dönemi boyunca nefret, kin ve intikam duygularının
bir yansıması neticesinde planlı olduğunu söylerler. Hocalı Soykırımı, Karabağ
Savaşı sırasında 26 Şubat 1992 tarihinde Azerbaycan Cumhuriyeti’nin
Dağlık Karabağ bölgesindeki Hocalı İlçesinde yaşanan Azeri sivillerin Ruslar,
Ermeniler ve Ermeni Devleti tarafından toplu şekilde öldürülmesi olayıdır.
Anahtar Kelimeler: Hocalı, Azeri, Ermeni, Soykırım, Karabağ
Abstract
The biggest tragedy of the century was on 26 February 1992. It was the
Khojali genocide. This large city was destroyed by the Armenians, and hundreds
of innocent people were killed. The Armenians together with the Russian
continued the same massacre of 1905–1918 in Khojali. Khojali is an important
settlement centre of Azerbaijan’s Nagorno - Karabakh. Khojali is situated on the
roads of Ağdam, Shusha, Hankendi, Askeran and is strategically important for
Karabakh. Khojali is not only a region but also is the place where Turkish history
and culture originates. The population before the massacre was more than
7 thousand. In some resources, the population is known to be 10 thousand. Together
with Azerbaijanian turks, Meskhetian turks also lived here. The armenians’
actions in Khojali cannot be explained through normal war conditions. Because,
it was a genocide against Muslim Turks. Indeed, exorbitant Armenian
nationalists confess that it was the revenge of 1915 and all this hatred was according
to plan during the Soviet period. The Khojali Genocide is the mass killing
of Azerbaijanians living in Khojali which is situated in Azerbaijan’s moun-
* Dr. Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü Türk Tarihi Anabilim Dalı /İzmir
besirmustafa@gmail.com.