Hocalı kasabası, Azerbaycan‘ın Dağlık Karabağ bölgesinde yer alan, konumu sebebiyle önemli bir yerleşim merkezidir.  25-26 Şubat 1992 tarihinde burada yaşayan Türkler Ermeniler tarafından hunharca katledildi.Ruslar‘ın uzun bir süre önce başlayan bölgedeki demografik yapıyı değiştirme planı ile Ermeniler zamanla bu topraklara göç ettirildiler.

Sovyetler Birliği‘nin son dönemlerine gelindiğinde Ermeniler artık bölgede “Büyük Ermenistan” kurma hayallerine kapılarak Azerbaycan topraklarında hak iddia etmeye başladılar.

1991‘de SSCB‘nin dağılmasıyla ortada siyasi ve askeri bir boşluk oluştu, Ermeniler 1987 yılında Dağlık Karabağ‘a başlattıkları saldırıların şiddetini arttırıp işi savaş boyutuna getirdiler ve Dağlık Karabağ’da “Arstaklı Ermenistan Halk Cumhuriyeti” ismiyle bir devlet ilan ettiler.

Azerbaycan Devleti bu harekete büyük tepki gösterdi; o zamana kadar “özerk” olan Dağlık Karabağ’ı doğrudan merkeze bağladı.

Dağlık Karabağ Haritası

Azerbaycan’ın kararı tanımaması ve böyle bir önlem alması Ermeniler’i durdurmaya yetmedi, Ermeniler yayılmacı siyasetlerini sürdürerek çok sayıda Azerbaycan Türkü’nü göçe zorladı, köyleri ve kasabaları yakıp yıkarak pek çok insanı öldürdü.

1991 yılının sonunda stratejik öneme sahip olan Hocalı kasabası ablukaya alınarak bütün kara yolları kapatıldı.

Karabağ’daki tek havaalanı Hocalı’daydı, dolayısıyla bölgeye yalnızca havadan ulaşım sağlanabiliyordu. Ancak Hocalı’ya gelen son helikopterin 1992 yılında Ermeniler tarafından vurulmasıyla helikopter düştü ve 40 devlet yetkilisi ve gözlemci yaşamını yitirdi.

Havadan ulaşımın da kesilmesiyle Hocalı tamamen abluka altına alınmış oldu. Kasabanın elektrikleri kesilmiş, yiyecek ve ısınma sıkıntısı başlamıştı.

Azerbaycan ordusu Hocalı için bir harekat başlattıysa da harekat başarısız olmuş, kasaba Ermeniler’in vahşetiyle başbaşa kalmıştı.

Yaşananlara dair bir kare.

Askeri hazırlıklar tamamlanarak 25 Şubat 1992 gecesinde katliam için harekete geçildi. Yanlarına Rus ordusuna bağlı 336. Motorize Piyade Alayı‘nı alan Ermeniler ağır silahlara sahipti. Kasaba önce ağır bombardımana tutuldu, ardından kasabaya girilerek katliam başlatıldı.

Bebek yaşta vahşice öldürülen bir Türk.

Kasabadaki sayıları 150‘yi bulan milis güçler, ellerindeki hafif silahlarla sabaha kadar dayandılar, ancak bu insanların neredeyse tamamı şehit oldu. Direncin tamamen kırılması ile Ermeniler zaten yanmış ve yıkılmış olan evlere girerek kadınları, yaşlıları ve çocukları ayırmaksızın vahşi bir şekilde kıyıma başladı.

Bir şekilde kasabadan çıkarak ormanlık bölgeye kaçmaya çalışan Türkler yaylım ateşine tutuldular. Silahlarla yetinmeyen Ermeniler burada her türlü işkenceyi yaptı.

Katliamdan günler sonra bölgeye ulaşan gazetecilerin ve sonradan yapılan incelemelerin sonucunda insanların –kadın, çocuk ve yaşlılar dahil olmak üzere- kurşun yağmuruna tutulduğu, bazılarının kafalarının kesildiği, kafa derilerinin yüzüldüğü, kol ve bacaklarının testerelerle kesildiği ve bazılarının diri diri yakıldığı tespit edilmiştir.

Bir kasabanın adeta yeryüzünden silindiği bu olayda, Azerbaycan hükümetinin verilerine göre 63’ü çocuk, 106’sı kadın, 70’i yaşlı olmak üzere 613 kişi katledilmiştir. 1275 kişi esir alınmış, 487 kişi ağır bir şekilde yaralanmıştır. 150 kişiden ise bugüne kadar hiçbir haber alınamamıştır.

Ermeni–Rus ortaklığında sistematik bir şekilde yapılan Türk düşmanlığının bilançosu işte bu kadar ağırdır.

Hocalı Katliamı, Azerbaycan Milli Meclisince 2007 yılında “soykırım” olarak tanındı ve diğer ülke parlamentolarına soykırım olarak tanıma çağrısı yapıldı. Hocalı katliamı; Azerbaycan, Meksika, Pakistan, Kolombiya, Çek Cumhuriyeti, Bosna-Hersek, Peru, Honduras, Sudan ve ABD’nin bazı eyaletlerince tanınmaktadır.


Kaynakça;
Azerbaycan Meclis Beyanatı, http://meclis.gov.az/?/az/statement/view/25/
Azerbaycan Tezi, Birleşmiş Milletler, http://www.un.org/documents/ga/docs/51/c3/ac351-9.htm
Fotoğraflar, internethaber.com/hocali-katliami-nedir-katliami-kim-yapti-iste-tarihi-1598555h.htm

 

Kaynak: /www.kokturk.org

Eylül 2016