Fransa’nın Terörle İlişkisinin Belgesi


      Genel Kurmay Başkanlığı tarafından yayınlanan “Arşiv Belgeleriyle Ermeni Faaliyetleri 1914-1918” başlıklı eser ilgi uyandırıyor. Seri halde yayınlanan kitabın ilk iki cildinin ve son yayınlanan ciltlerin Türk ve Batılı araştırmacılara kaynak arşiv belgeleri sunması, bu bilim koleksiyonuna paha biçilmez tarihi değerler katıyor.
      Toplamda 8 Cilt olacak kitabın 3 ve 4.ciltleri ise Fransa’dan yönetilen Ermeni çetelerine eğilmiş. ATASE ve Denetleme Başkanlığı Yayınlarının katkıları ile hazırlanan ciltlerin Türkçe ve İngilizce yayınlanmalarının yanı sıra arşiv belgelerinin orijinallerine ait fotoğraflara yer vermesi ve belgelerin birebir transkripsiyonlarını içermesi tarihi bilgilerin emsalsizliğini kuvvetlendiren değerler olarak göze çarpıyor.
      Kitap serisinin 3.cildinde yer alan en ilginç bilgi ise Türklere yönelik katliamları ve suikastları gerçekleştiren Ermeni Hınçak örgütünün karar vericilerinin “Paris Merkezli” olarak faaliyet göstermeli. Belgeye göre tüm örgüt üyeleri Hınçak’ın Paris merkezli olduğunu ve katliam emirlerinin oradan alındığını açıklıyorlar.
      Özellikle Artin Cihan Gülyan isimli örgüt üyesinin 09 Şubat 1915 tarihli ifadesinde bu gerçek ortaya çıkıyor.
      İşte 3.Cilt 107.Syf.da yer alan arşiv belgesinin tam metni (Belgenin orijinali kitapta mevcut, İngilizcesi ise 3.Cilt 274.sayfada yer alıyor):

      “Artin Cihan Gülyan’ın ifadesidir (09 Şubat 1915)
      En büyük merkeziniz neresidir?
      Paris’tir.

      İstanbul merkezi nasıldır?
      İkinci derecededir. Bulgaristan, Romanya, Rusya, Amerika ve İran’daki şubeler doğrudan doğruya Paris’e bağlıdır.
      Türkiye içindeki şubeler Türkiye merkezine bağlıdır.

      Genel kongreyi hangi merkez teklif eder?
      Öncelikle genel merkez, yani Paris teklif eder.

      Bunun dışında çoğunlukla kongre yapılmasını şubeler teklif edebilirler mi?
      Evet. Talep etmek hakkına sahiptirler. Çoğunluk oluşturup da kongre yapılmasını talep ederlerse, genel merkez kabul etmeye mecburdur.

      Bundan anlaşılıyor ki gerek Paris genel merkezi ve gerekse Türkiye’deki ikinci derecedeki merkez ve bu merkezlere bağlı olan şubeler birbirlerine kongre kararlarınca hemen hemen bağlı gibidir.
      Evet, bağlıdır.

      Köstence’de yapılan yedinci kongre kararları uygulanmakta mıdır?
      Hayır. Sebebi, üyelerin çoğunluk oluşturamamasından dolayı kongre kararları usulsüz sayılmaktadır.

      Çoğunluk sağlanabilmiş olsaydı, verilen kararlara bütün şubeler bağlı olurlar mıydı?
      Bağlıdırlar. Yalnız her şube, tayin ettiği delegelere onaylı olarak kongrede ortaya koyacağı hususunu kabul ettiremezse, şubenin kongre kararlarına bağlı olup, olmayacağı kendi görüşüne bırakılmıştır.

      Bundan anlaşıldığına göre bugün genel merkez Paris, kongre yapılmasını teklif ettiği zaman kabul etmek gerekiyor. Değil mi?
      Şubelerin çoğunluğu teklifi kabul ederse kongre yapılır. Onun için genel merkez kongre kararını altı-sekiz ay önceden yazmak zorundadır. Teklife gelen cevaplar çoğunluğu teşkil ederse, kongreyi yapar.