İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
SİVAS’DA ÜÇÜNCÜ KOLORDU KUMANDANLIĞI’NA


Şifre

Ek-19 Ocak 1920 şifre’ye

Sivil idareye karışmak ve daireleri kontrol etmek üzere Doğu Eyaletleri Kumandanı General Keret tarafından tayin edildiğini bildirdiğim Binbaşı Maribo bugün öğleden önce, hükümete gelerek bu hususta, kendileri daha önceden davet edilmiş olan ulema ve şehrin ileri gelenlerine, Hükümetle beraber çalışmaktan maksat burada Kilikya gibi bir idare olmayıp ancak emniyet ve düzeni korumak olduğunu ve Maraş’ı başka bir şekilde yöneteceğini ve Generalin bu konudaki emrinin kesin olup, korkulacak bir yönünün olmadığı söyleyerek gönülleri kazanmaya çalışmış ise de, toplantıda bulunanlar , emniyetin sağlanması, İslam köylerine saldıran ve Müslümanları öldüren, Fransız askeri elbisesi altında ve asker arasındaki Ermenilerin kovulmasıyla sağlanabileceğini, bunlar durdukça memleketin felakete uğrayacağının açık bir gerçek olduğunu, barış sağlanana kadar İngilizlerin daha önce burada uyguladıkları idare şeklinden başka bir idare ve karışmayı kabul etmeyeceklerini, aksi halde kan döküleceği ve bunun sorumluluğunun da Fransızlara ait olacağı ağızbirliği ile, kesin olarak anlattılar. Bundan sonra Binbaşı orada bulunanları ellerini sıkarak General ile görüşmek üzere karargaha döndü. Akşama kadar da dönmedi. Bu konuda gereken siyasi önlemlerde kusur olunmadığı.

20 Ocak 1920
Mutasarrıf Vekili
Cevdet
Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

Ekte, 02 Ocak 1920 Şifreye

İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA

Şifre

Ekte, 02 Ocak 1920 Şifreye

Bugün de sabaha karşı dağdan odun getirmek üzere kasabadan çıkan, üç İslam oduncudan ikisi, Fransız askerlerinin oturduğu kışla civarında, sekiz Ermeni askeri tarafından öldürülmüşlerdir. Katillerin kışlaya sığındığı, bu ölümden yakasını kurtaran diğer bir oduncunun ifadesinden anlaşılmış ve ölenlerin süngülenmiş oldukları da görülmüştür.

Bu olayda Fransız Kumandanlığına yazılmış ve intikam peşinde olan Ermeni askerlerinin hepsinin değiştirilmesi rica olunmuş ise de kabul ettirilememiştir.

Müslümanların üzüntü ve heyecanı fevkalade olup bununla beraber çeşitli siyasi önlemler ve askeri çalışmalara devam etmekte olduğumuz arz olunur.


06 Ocak 1920
Mutasarrıf Vekili
Cevdet
 

Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

Gelen 14 Ocak 1920 günlü şifrenin çözülmüş hali


İÇİŞLERİ BAKANLIĞI’NDAN

Gelen 14 Ocak 1920 günlü şifrenin çözülmüş halidir

C-5/6/10 Ocak tarihli siyasi girişim sonucu Dış İşleri Bakanlığına yazıldı ve Sadrazamlığa bildirildi.

Liva Mutasarrıfının yakında oraya hareket edeceği umulur. Varıncaya kadar vekaletin güzel bir şekilde yapılması gerekli her türlü önlemlerin alınması ve bugünkü durumun daha kötüye gitmesine neden olacak olaylara meydan verilmemesi dirayetinizden beklenir.

Nazır
Mehmet Şerif
 

Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

 

SİVAS ÜÇÜNCÜ KOLORDU KUMANDANLIĞINA

Birkaç günden beri Maraş’ta olup, Kilikya ve Antep’ten kuvvet getirmekte olan Doğu Eyaletleri Kumandanı General Keret, hükümetle işbirliği ve her daireyi kontrol etmek üzere bu defa Adana’dan getirdiği Binbaşı Moribo’yu tayin ettiğinden , hükümetten iki odanın boşlatılmasını ve kendine ayrılmasını karargahonda bizzat bana sözlü olarak anlatıp bugün yapılmasını emretti.

Fransızlar tarafından bazı köylere askeri harekat yapıldığı ve bilhassa Ermenilerin büsbütün şımardığı şu sırada bu (emrin) uygulanması halkı galeyana getireceği gibi, daha bir çok sakıncaları da bulunduğunu, ayrıca mütarekeye de uygun olmayacağı belirtilerek üst makamlara sorup alacağım cevaba göre işlem yapabilmem için, uygulamanın ertelenmesi rica olunmuş ise de, katiyen kabul ettirilemedi.

Bunun üzerine, haberi işiten halkın önde gelenleri hükümete gelerek, Fransızların hükümete katılması, herhalde v-burayı da Kilikya’ya bağlamak ve Müslümanları mahvetmek fikrine dayandığını, kesinlikle kabul edilmemesini ve yalnız İngilizlerin önceden uyguladıkları şekilde işgallerine razı olacaklarını ve aksi halde her felakete katlanacaklarını söylediler.

Hazır olan Binbaşı Moribo bugün hükümete gelmediyse de, herhalde kamu oyunun tatmini gerektiğini anladığından işe başlaması şehrin ileri gelenleri ve ulemayı yarın toplayıp bazı öğütler vereceğini anlattı. Fakat görünüşe göre zaten üzgün durumda bulunan halkın, kabul etmemekte ısrar ve iş zora dökülürse, gerek halk ve gerek (şehirde) kurulmuş bulunan Milli Kuvvetlerin silahla karşı koyacağı kesindir. Daha önce bu konuda 16 Ocak 1920 tarihli şifre ile arz olunduğu üzere gereken önlemlerin süratle alınması ve gerekenlere acilen emir gönderilmesini önemle dilerim.

19 Ocak 1920
Mutasarrıf Vekili
Cevdet

Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

Şifre

SİVAS’DA ÜÇÜNCÜ KOLORDU KUMANDANLIĞI’NA

Şifre

C-16 Ocak 1920 tele:

Durum:Bugünkü 19 Ocak 1920 tarihli şifrede belirttiğim Türkoğlu’nda ileri gelenlerle, ulema tarafından yapılan öğütler üzerine Fransızların askeri Maraş’ a gelmiş ve çarpışma bitmiş ise de yollarda güvenlik olmadığından kayıp miktarı henüz soruşturulamamıştır. Fransızlar köylerdeki eşkıyanın askere kurşun attığını, çarpışmalara sebep olarak göstermekte iseler de, halk; çarpışmaların Ermeni askerinin ırz, mal ve cana saldırısından kaynaklandığını söylemektedir ki hakikat bu olsa gerekir.

Çünkü; İngilizlerin işgali zamanında hiçbir olay olmamıştır. Bugün de Pazarcık tarafına askeri harekat yapıldığı işitilmiştir. Halen Maraş’taki Fransız kuvveti dört bin civarında olup, dörtte biri kadarı Ermeni tahmin olunmakta ise de yerli Ermenileri de silahlandırdıkları söylemi olduğundan bunlar ve miktarı iki üç bin kadar tahmin olunan Zeytun (Süleymanlı) Ermenileri de bu sayının dışındadır. Birlik kumandanları Binbaşı Roz Dezardun ve Binbaşı Mari olup, diğerleri öğrenilememiştir. Bir haftadan beri Doğu Eyaletleri kumandanı General Keret dahi burada olup, Adana ve Antep taraflarından kuvvet getirmekte ve her tarafı işgal ve hükümete müdahaleyi planlamaktadır. Bura şubesi bir binbaşı ile bir teğmenden ibarettir.


19 Ocak 1920
Mutasarrıf Vekili
Cevdet


Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

 

İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA

Şifre 180/30

Maraş’ı işgal eden Fransızların ve memleketin durumu 5/6 Ocak 1920 gün ve 1-2 numaralı şifrelerle bildirilmiştir. Fransızların şimdi de Kilikya’dan getirmekte oldukları bir çok kuvvet içerisinde Ermeni fedaileri bulunması ve askerin önüne gelen köylerin mal ve canlarına saldırması dolayısıyla iki günden beri İslahiye yolu üzerinde ve Maraş’a beş saat uzaklıktaki Maraş’ın Eloğlu (Türkoğlu) ismindeki köyü civarında dağlara sığınan halk ve milli kuvvetlere karşı yeniden çarpışmalar yapıldığı, mal ve can yönünden kayıplar olmasına rağmen bu kuvvetin de bugün buraya ulaşacağı miktarda asker ve Ermeni fedaileri ve çok miktarda cephane getirerek bütün kiliseleri sağlamlaştırmış ve depo haline getirmiş ve her an kuvvetini ve saldırısını artırmakta ve yerli Ermenilerin de fırsat kollamasına karşı kasaba halkı son derece hassaslaşmış hemen herkes elde silah bekler duruma gelmiştir.

Bunun beraber müracaatlarımıza henüz devletten bir cevap alınamamış, yeni Mutasarrıfın henüz gelmemiş olması gelecekteki sorumluluktan korunmak için Mutasarrıflık görevimin bir münasibine verilmesini ve hali hazır duruma karşı da uygun bir tedbir alınmasını yeniden sunarım.

10 Ocak 1920
Mutasarrıf Vekili
Cevdet
 

Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

Şifre:23 Ocak 1920


İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
SURETİ:SİVAS’DA ÜÇÜNCÜ KOLORDU KUMANDANLIĞI’NA



Şifre:23 Ocak 1920

Fransızların, antlaşmalara aykırı hareketlerini, önceleri defalarca yazdığım şifrelerle bildirmiştim. Geçen Çarşamba günü General Keret, konuşmak için, benimle Jandarma Tabur Kumandanını, Polis Komiserini ve memleket eşrafını Maraş’taki Fransız karargahına davet etti. Öğleden önce vardığımızda, güya yollarda Fransız askerlerine saldırıda bulunulduğunu ileri sürerek bizi payladı ve hakaret etti. Eşraf tarafından, Müslümanların kimseye saldırmadığı aksine saldırı ve tecavüzün askerden geldiği nezaketen sabır ve sükûnet edildiğini söylemeleri üzeri;

“Siz ahmak adamlarsınız” diye azarlayıp hakarette bulunduktan sonra, bazılarını serbest bıraktığı halde, Jandarma Tabur Kumandanını, Belediye Başkanını, Nafıa mühendisini ve eşraftan iki kişiyi karargaha hapis etti. Derhal memlekete ateş açtı. Üç gün üç gecedir bütün memleketi, camileri değişik yerlerden top, makinalı tüfek ve mavzerle aralıksız ateş altında bulundurmakta, millete de ateşle karşılık vermektedir. Amacı hükümeti düşürmek ve halkı sindirmektir.

Generalin (Fransız General Keret) insanlığa ve medeniyete aykırı olarak yaptığı bu kanlı davranışı yüzünden memleket bir taraftan yanmakta bir taraftan toplarla harap edilmektedir. Hatta hükümetten evine giderken kurşunla şehit olan biçare ceza reisinin cenazesi üç gündür sokak ortasında durmaktadır. Ateşten ulaşılamadığından kaldırılamamaktadır.
Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

Şifre:24 Ocak 1920

İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
SİVAS’DA ÜÇÜNCÜ KOLORDU KUMANDANLIĞI’NA


Şifre:24 Ocak 1920

Bugün de akşama kadar Maraş şehri değişik yönlerden bombardıman edilerek bir çok yangınlar çıkmıştır. Ve halen de devam ettiğini bildiririm. Katliamdan (Fransız ve Ermeniler tarafından katledilmekten korkan) ahali müdafaaya devam etmektedir.
 

Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005

Şifre:25 Ocak 1920

İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA
Sureti:
SİVAS’DA ÜÇÜNCÜ KOLORDU KUMANDANLIĞI’NA

Şifre:25 Ocak 1920

Bugün de Fransızlar askeri mevzilerden ve önceden hazırladıkları Ermeni evlerinden gece ve gündüz bombardıman devam etti. Halen insan kaybının sayısını tespit etmeye imkân yoktur. Fakat birçok ev ve barınağın tütünleri, ölenlerin ve zulüm görenlerin ahu feryadı semaya ulaştı. Şehir viraneye döndü. Kim bilir ne kadar ocak söndü. Sağ kalan zavallılar da ateş ve açlığa mahkûm oldu. Acaba bu kan dökücü hareketlerde medeniyet gereği midir? Bu millete başka taraftan imdat yok. Bari Allah imdat ede. Bombardıman ve savunma halen devam ediyor Efendim.

Cevdet

Kaynak:Kaynak: “Ermeni İntikam Alayı Maraş’ta” ., Yalçın Özalp-2005